logo_kanoon


نگاهی به وضعیت قوه قضائیه و احکام صادره از دادگاه های انقلاب
يکشنبه ۳ ارديبهشت ۱۳۹۱ - ۲۲ آپريل ۲۰۱۲

مهناز پراکند (وکیل دادگستری)

mahnaz_parakand3.jpg
به جهت تجربه سال ها کار با دادگاه های انقلاب و شناخت از قضات این دادگاه ها، از شنیدن حکم بسیار سنگین همکار محترم، مدافع حقوق بشر و حقوق ستم دیدگان سیاسی و عقیدتی در ایران، آقای عبدالفتاح سلطانی چندان تعجب نکردم. اگر غیر از این بود جای تعجب داشت چرا که به تجربه دریافته ام قضات شعب ویژه دادگاه های انقلاب از جمله شعب 15، 26 و 28 دادگاه انقلاب تهران صرفنظر از عدم برخورداری از دانش حقوقی لازم، فاقد ویژگی استقلال، عدالت قضائی و بی طرفی هستند که لازمه قضاوتی عادلانه، منصفانه و بی طرفانه است.
استقلال قاضی بدین معناست که قاضی بدون تأثیر پذیری ازهر گونه فشار و توصیه ای وصرفآ براساس اسناد ومدارک قانونی موجود در پرونده به موضوع اتهام رسیدگی و حکم قانونی را صادر کند. قاضی مستقل تحت تأثیر توصیه ها و فشارهای ناشی از قدرت حاکم یا مقام مافوق خویش قرار نمی گیرد. قاضی مستقل به هیچ مقامی حق اعمال نفوذ در پرونده را نمی دهد. همه شخصیت های حقیقی و حقوقی دست اندر کار تشکیل پرونده، تحقیقات و تکمیل آن فرمان بر و مطیع اوامر قانونی قاضی هستند نه فرمان ده وحاکم بر پرونده. هیچ مقامی حق ندارد برای قاضی تعیین تکلیف کند و یا با قاضی ملاقات های خصوصی و خارج از حدود و ضوابط قانونی داشته باشند بویژه آن که شاکی پرونده نیز محسوب شود.
منظور از عدالت قضائی این است که قاضی در مقام قضاوت با قلب و ذهنی خالی ازهرگونه اعتقادات دینی وعقاید سیاسی خود بدون توجه به عقاید ونظرات خود وبدون توجه به شخصیت حقیقی و حقوقی طرفین دعوی، پرونده را مورد رسیدگی قراردهد.
با تکیه برعدالت قضائی هر یک از طرفین پرونده درنظر قاضی دارای جایگاه و موقعیت یکسانی هستند. در صورت برخورداری قاضی از عدالت قضائی، قرار گرفتن یک طرف پرونده در مقام شاکی و طرف دیگر در مقام متهم، تغییری درمیزان رعایت حرمت وحقوق قانونی و دفاعی آنان پدید نخواهد آورد. شاکی و متهم در نزد قاضی یکسان خواهند بود.
بی طرفی قاضی ایجاب می کند که خود را در سمت و سوی هیچیک از طرفین پرونده نبیند. قاضی بیطرف از پیش داوری در حق شاکی یا متهم خودداری می کند و داوری را صرفآ در چهارچوب اتهام وبه بعد از بررسی کامل اسناد و مدارک مدعی و دفاعیات متهم وا می گذارد. قاضی بی طرف اسناد و مدارکی را ملاک صحت ادعای شاکی قلمداد می کند که از طرق قانونی بدست آمده اند و قانونآ دلایل قانونی تلقی می شوند. با این نگاه اسناد و مدارکی که از طریق غیر قانونی بدست آمده اند مثل توسل به خدعه و نیرنگ یا اقرار متهم تحت فشار و شکنجه و قرار گرفتن در انفرادی ... و هر طریق غیرقانونی دیگر، از نظر قاضی شایسته و قانون دان فاقد هر گونه اعتبار قانونی است.
دادگاهی عادلانه، مستقل و بیطرفانه است که توسط یک قاضی عادل، مستقل و بیطرف اداره شود.
یکی از نکات قابل توجه درکلیه آرای صادره در پرونده های سیاسی و عقیدتی این است که وزارت اطلاعات بعنوان شاکی وارد پرونده شده و تقاضای جلب و دستگیری متهم را می کند. در مقدمه تمامی آرای صادره علیه متهمین سیاسی و عقیدتی نیز در معرفی شاکی نام وزارت اطلاعات قید می شود.
طبق قانون آئین دادرسی کیفری، شاکی حق و اجازه دخالت در نحوه نگهداری متهم، بازجوئی و تحقیقات ندارد. دیدارهای قاضی با شاکی پشت درب های بسته دادگاه برگزار نمی شود و قضات مستقل از بسته شدن درب دادگاه هنگام حضورفقط یکی از طرفین پرونده به تنهائی، جلوگیری کرده و در این مواقع دستور باز بودن درب دادگاه را می دهند. رعایت بی طرفی و استقلال قاضی ایجاب می کند که در هنگام حضور هر یک از نمایندگان وزارت اطلاعات در دادگاه درب دادگاه باز بوده و ارباب رجوع حق تردد به دادگاه را داشته باشند.همچنین هیچیک از وابستگان وزارت اطلاعات حق نگهداری متهم را در بازداشتگاه های خود وحق بازجوئی از متهمین وتهیه گزارش تحقیقاتی و ارائه آن به دادگاه رانیز ندارند. اما با کمال تأسف اعلام می کنم کلیه متهمین سیاسی و عقیدتی توسط عوامل همین وزارتخانه یعنی وزارت اطلاعات دستگیر، نگهداری وبازجوئی می شوند وگزارش نهائی تحقیقات انجام شده نیز توسط همین نهاد به دادگاه های انقلاب ارائه می شود. در طی مدتی که پرونده مفتوح است، چه در مرحله تحقیقات و چه در مرحله تعقیب و صدور حکم مأمورین وزارت اطلاعات با بازپرس ها و قضات مربوطه ،جلسات خصوصی پشت درب های بسته برگزار می کنند و کسی حق ورود به شعب را ندارد حتی وکلای متهمان از ورود به شعب دادگاه ها در زمان حضور مأموران وزارت اطلاعات منع می شوند. بازجوئیها توسط عوامل وزارت اطلاعات انجام شده ونهایتآ قضات داد گاههای انقلاب با تکیه بر همان گزارشات شاکی پرونده حکم صادر می کنند !!!
از همان روزهای نخست بازداشت غیر قانونی، آقای سلطانی به کرات اعلام کردند، مأمورین امنیتی برای وادار کردن ایشان به تمکین درمقابل خواسته های وزارت اطلاعات، تهدید کرده و وعده داده اند تا 20 سال حبس خواهند داشت مگر اینکه حاضر به انجام مصاحبه تلویزیونی علیه کانون مدافعان و خانم عبادی وسایر مدافعان حقوق بشر شود. آقای سلطانی این تهدیدات و وعده های خلاف قانون مأموران امنیتی را بارها در دادگاه و خطاب به قاضی پیرعباس اعلام کردند و قاضی را از جانبداری وقضاوت بر اساس خواسته های مأموران امنیتی برحذر داشتند. متأسفانه نحوه عملکرد قاضی و بی توجهی او به ایرادات قانونی موجود در پرونده به گونه ای بوده است که ایشان در جلسه رسیدگی به پرونده با صلابت و شجاعت در مقابل قاضی ایستاده واو را مورد خطاب قرار می دهد و میگوید، اطمینان دارد که حکمش پیشاپیش درذهن او صادر شده است و او نیازی به شنیدن دفاعیاتش ندارد پس چه بهتر که دفاعیاتش را بگذارد برای دادگاه تجدید نظری که شاید بیطرف باشد.
براستی که این جلسات دادگاه ها صرفآ جنبه تشریفاتی دارند تا توجیهی باشند برای پوشش بی عدالتی ها و بی قانونی هائی که صورت می گیرد. عملکرد قوه قضائیه در برهه های مختلف زمانی نشان داده است که این قبیل محاکمات و دادگاه ها صرفآ جنبه ابزاری دارند و از آنها هم برای محکوم کردن فعالان اجتماعی– سیاسی و عقیدتی استفاده می کنند و هم برای فریب افکار عمومی اعم از داخلی و خارجی تا بدین وسیله جهانیان، نهادها وسازمان های مدافع حقوق بشر تصور کنند در ایران قانونی حاکم است، دادگاهی تشکیل می شود و محاکماتی صورت می گیرد.
من به نام وکیل نسرین ستوده که توسط همان مأموران اطلاعاتی بازجوئی و در همان دادگاه محاکمه شدف شهادت می دهم که نسرین نیز همین قاضی را - قاضی پیر عباس را- مورد خطاب قرار داده و بارها اعلام کرد، بازجوهایش به او وعده 11 سال حبس را داده اند و او می د اند که نهایتآ قاضی او را به 11 سال حبس محکوم خواهد کرد، چون او حاضر به مصاحبه علیه کانون مدافعان حقوق بشر و خانم عبادی نبود و اتفاقآ قاضی پیرعباس برای نسرین نیز همان حکمی را صادر کرد که بازجویانش وعده داده بودند. همانگونه که با عبدالفتاح سلطانی کرد و او را به 18 سال حبس آنهم در برازجان محکوم کرد، با محرومیت 20 ساله از وکالت بعد از گذراندن 18 سال حبس در تبعید!!!
وقتی بالاترین مقام دستگاه مهمی مثل قوه قضائیه از میان اشخاصی خارج از آن و توسط رهبری منصوب شود، بدون اینکه هیچ سابقه قضائی و حتی آشنائی با مبانی حقوق و قضاوت داشته باشد، چندان هم دور از انتظار نیست که قوه قضائیه به چنین وضعیت اسفناکی دچار شود. در سیستمی که رئیس کمیته حقوق بشرش برای فرار از پاسخگوئی به نهادها وخبرگزاری های جهانی، آشکارا وبی شرمانه متوسل به دروغ و اتهام زنی شده و وکیل دادگستری مدافع حقوق بشررا متهم به ارتباط با گروه های تروریستی کند، بدیهی است که قضاتی وابسته، ناعادل و جانبدار حکومت و فرمانبر مأموران ونهادهای قدرت در استخدام داشته باشد. چرا که اگر غیر از این باشد شخص دروغ گوی اتهام زننده باید مورد تعقیب ومحاکمه قرار گیرد نه صادق ترین و سالم ترین فرزندان این مرز و بوم.
ازقوه قضائیه ای که رئیسش بی هیچ پروائی قبول اعلامیه جهانی حقوق بشر را اشتباه تلقی کند، انتظاری جز این نیست که اینگونه قضات بی بهره از کمترین اطلاعات حقوقی داشته باشد و چنین آرائی صادر شود. قضاتی که از کمترین اعتبار قضائی در داخل ایران و قطعآ در دنیا برخودارنیستند. چرا که در هیچ نقطه ای از دنیا دیده نشده قاضی به مثابه یکی از کارمندان نهادهای امنیتی عمل کند. هیچ قاضی تحصیل کرده دانشگاهی و آگاه به مقام و شأن قضاوت حاضر نمی شود که برخلاف تمام آموزه های آکادمیک با صدور چنین احکام غیر مستدل و غیر موجهی حیثیت و آبروی شغلی خودرا به حراج بگذارد.
طبق روش معمول دربیشتر پرونده های سیاسی عقیدتی، در این پرونده نیز قاضی صرفآ درنقش ماشین امضاء و صحنه گردان دادگاه نمایشی ظاهر شده است وکار اصلی را که همان پرونده سازی وتعیین تکلیف برای متهم است در واقع وزارت اطلاعات انجام داده است. سرسپردگی قضات دادگاه های انقلاب به قدرت حاکم یکی از محصولات قوه قضائیه بیمار و وابسته به حاکمیت است که سالهاست گریبانگیر ملت ایران شده است.
برای این دسته از قضات، همه رفتارهای خلاف قانون با متهمان سیاسی و عقیدتی و صدور احکام حبس، اعدام و محرومیت های طولانی از داشتن شغل آن هم صرفآ با اتکاء بر گزارش و توصیه های قدرت حاکم و نهادهای امنیتی بخشی از عطوفت وحقیقت اسلامی محسوب می شود !!!
قاضی پیرعباس در بخشی از دادنامه آقای سلطانی به این اشاره کرده که به آقای سلطانی اجازه داده شده تا خود شخصآ پرونده اش را مطالعه کند و در ادامه آورده است : «... در هیچ جای دنیا نمی توان چنین برخوردی را نمونه آورد که متهم پرونده امنیتی را شخصآ مطالعه کند ..»!!!
گویا دادن اجازه مطالعه پرونده به متهم که اتفاقآ وکیل مبرزی هم هست، امتیازی است ناشی از رأفت و عطوفت اسلامی که در وجود این قضات نهفته است؟! گویا قانون چنین حقی را به متهم نداده است و در اختیار قرار دادن پرونده به متهم برای مطالعه و اطلاع از محتویات آن لطف و عنایتی است فراقانونی که قاضی به اصطلاح اسلامی به وی عطا نموده است !!!
این دسته از قضات با تجاهل به قانون ومقررات چنین وانمود می کنند که متهم حق ندارد شخصآ پرونده خود را مطالعه کند. حال آن که این حق هر متهمی است که شخصآ از محتویات پرونده اش اطلاع یابد و آن را مطالعه کند. فراموش کرده اند در همان دوران ستم شاهی متهمان سیاسی را که بعضآ در درگیری های نظامی دستگیر شده بودند، قبل از موعد رسیدگی به پرونده هایشان به دادگاههای نظامی می بردند و اجازه می دادند شخصآ و به همراه وکیل خود پرونده شان را مطالعه کنند و با یادداشت برداری از آن خودرا برای دفاع آماده کنند.
این حق اولیه و بدیهی متهمان سیاسی و عقیدتی به قدری در دادگاههای انقلاب اسلامی نادیده گرفته شده که هیچیک ازآنان تا کنون موفق به استفاده از این حق مسلم خود نشده اند.
بنظر می رسد استفاده از این حق توسط آقای سلطانی موجب ورود شوک به قاضی پیرعباس شده است تا جائی که این موضوع را در رأی صادره قید کرده است !!!
حقا که وجود این گونه قضات در دستگاه عدلیه موجب بسی شرمندگی و خجالت است.
سرتاسر دادنامه آقای سلطانی بیانگر خروج قاضی از بیطرفی، عدم استقلال و بی عدالتی آشکار در حق ایشان است. برای روشن شدن میزان بی عدالتی، وابستگی و سرسپردگی قاضی صادر کننده حکم به وزارت اطلاعات فقط دو جمله ازابتدای دادنامه را که به اصطلاح استدلال دادگاه برای تمدید قرار بازداشت موقت ایشان بوده است نقل می کنم:
در بخش نخست دادنامه آمده است: « این دادگاه با توجه به اینکه متهم تحت هیچ شرایطی دست از فعالیت های مضره خود بر نمی دارد، وجود وی را در بیرون از زندان موجب فساد دانسته ...قرار بازداشت موقت وی را تمدید می نماید ..»
شایان توجه است که متهم موصوف یک وکیل دادگستری است که کار و فعالیت او دفاع از متهمین سیاسی و عقیدتی در دادگاههای انقلاب اسلامی بوده است .
با نگاهی گذرا به دوجمله بالا مشخص می شود:
یک - از نظر قاضی دادگاه وکالت ومدافع حقوق بشر بودن فعالیت مضره قلمداد می شود همانگونه که از نظر وزارت اطلاعات فعالیت های وکیل مستقل و مدافع حقوق بشر مضره تلقی میشود. در اولین جمله مشخص می شود که قاضی با شاکی یعنی وزارت اطلاعات هم نظر وهم عقیده است و این نظر وعقیده خود را درمقام قضاوت فراموش نکرده است.
دو - قاضی اذعان کرده این وکیل دادگستری و مدافع حقوق بشر برای دست برداشتن از فعالیت های حقوق بشری و دفاع از متهمان سیاسی وعقیدتی تحت شرایطی قرارگرفته که می بایست در واداشتن او به دست برداشتن از فعالیت های حقوق بشری مؤثر واقع می شد وچون چنین نشده، مستحق بازداشت موقت تشخیص داده می شود.
سوم اینکه دفاع وقبول وکالت متهمان سیاسی وعقیدتی ازنظر قاضی دادگاه فساد تلقی شده و آن را یکی دیگر از دلایل تمدید قرار بازداشت موقت متهم تشخیص داده است. ومعلوم نیست منظور از فساد چیست؟
ازآنجا که همه فعالیتهای آقای سلطانی در دفاع از حقوق متهمان خلاصه می شود، از مجموع استدلال ها و کلام قاضی چنین برداشت می شود که منظور از فساد، قبول وکالت و دفاع ازحقوق متهمان سیاسی و عقیدتی است.
بگذریم از اینکه در بخش های دیگر دادنامه، قاضی دادگاه برخلاف تمامی مسلمات حقوقی وقضائی وارد حیطه اعتقادات دینی متهم شده و مسلمان بودن او را محل شبهه دانسته است و عنوان کرده است که متهم موضعش با اصل اسلام وحکومت اسلامی روشن نیست و اروپا را چون دراز گوش تپیده در گل نامیده که در گیر مسائل اقتصادی است!!! همه اینگونه اظهار نظرها آنهم از جانب قاضی دادگاه بوضوح نشان می دهد که قوه قضائیه ایران به چه وضعیت اسفناکی دچار شده و ملت بی پناه ایران اسیر چه سیستم خودسری است که قانون را بازیچه و وسیله ای برای سرکوب ملت ساخته است.
هر چه بگندد نمکش می زنند وای به روزی که بگندد نمک.


send page email page     print version print


                   


کانون مدافعان حقوق بشر
عضو فدراسیون بین المللی جامعه های حقوق بشر