logo_kanoon


جایگاه ایران در رده بندی جهانی آزادی مطبوعات 2009
چهار شنبه ۶ آبان ۱۳۸۸ - ۲۸ اکتبر ۲۰۰۹

« گزارشگران بدون مرز» بیست و هشتم مهر ماه 1388 هشتمين رده‌بندی جهانی آزادی مطبوعات را منتشر کرد.
رده بندی جهانی آزادی مطبوعات در جهان، همچون هفت سال گذشته از سوی « گزارشگران بدون مرز» با همکاری صدها نفر از روزنامه نگاران و کارشناسان رسانه‌ها تهيه شده است. جدول رده‌بندی جهانی آزادی مطبوعات، محدوده زمانی ١٠ شهريور 1387 تا ١٠ شهريور 1388 را در بر می‌گيرد.
ژان فرانسوا ژوليارد، دبير اول گزارشگران بدون مرز در خصوص اعلام کرد: « باید در همه جای جهان با همان قدرت و انتظاری يکسان از آزادی مطبوعات دفاع کرد. نگران کننده است که هر سال شاهد سقوط جايگاه دمکراسی های غربی و کشورهای چون فرانسه، ايتاليا و يا اسلواکی در رده بندی باشيم. اروپا بايد تلاش کند الگوی برای آزادی‌های سياسی باشد. اگر خود قابل سرزنش باشيم چگونه می توانيم نقض حقوق بشر را در جهان محکوم کنيم. اثر بخشی اوباما به ايالات متحده امريکا اجازه داد که ٢٠ رده صعود کند اما برای اطمينان بخشی تنها اين صعود کافی نيست. در رده های پائين جدول ما به ويژه نگران وضعيت ايران هستيم، اين کشور بشکلی خطرناک در سقوط خود به سه کشور جهمنی برای آزادی مطبوعات ترکمنستان، کره شمالی و اريتره که سال هاست آخرين رده جدول را به خود اختصاص داده اند، نزديک شده است.»
آغاز گزارش « گزارشگران بدون مرز» با عنوان « پايان نمونه اروپا؟» چنین است: « کشورهای اروپايی مدت ها الگوهايی برای رعايت آزادی مطبوعات به حساب می آمدند. اما امسال بسياری از کشور اروپايی در هشتمين رده بندی به وضوح عقب نشسته اند. با آنکه ١٣ رده‌ اول جدول را کشورهای اروپايی اشغال کرده‌اند، ديگر کشورهايی چون فرانسه ( رده ٤٣) اسلواکی (رده ٤٤) يا ايتاليا (رده ٤٩) به سقوط در جدول ادامه می دهند و هر کدام امسال به ترتيب هشت، سی و هفت و پنج رده از دست داده اند و دمکراسی های جوان آفريقايی مثل مالی، افريقای جنوبی و غنا و يا امريکای لاتينی مثل اروگوئه و يا ترينداد و توباگو از آنها جلو افتاده اند. در ايتاليا و اسپانيا (رده ٤٤) و يا در کشورهای بالکان روزنامه نگاران قربانی تعرض فيزيکی می شوند در کوراسی ( رده ٧٨) در تاريخ ٢٣ اکتبر ٢٠٠٨، مالک و مدير هفته نامه ناسيونال در يک سوقصد به وسيله بمب گذاری کشته شدند. اما تهديد اصلی که در دراز مدت خطری جدی به شمار می آيد، تصويب و به اجرا گذاشتن قوانين جديد است. اينگونه از سپتامبر ٢٠٠٨ قوانين بسياری به اجرا گذاشته شده است که در برابر کار روزنامه نگاران مانع ايجاد می کند. بعنوان مثال اسلواکی (رده ٤٤) با يکی از اين قوانين امکان خطرناک "حق پاسخگويی خودکار" را که افزايش دهنده قدرت وزير فرهنگ است به اجرا گذاشته است.»
بخش بعدی این گزارش به اسرائيل با عنوان « عمليات سرب مذاب با رسانه‌ها» اختصاص یافته است: « عمليات نظامی سرب مذاب اسرائيل در نوار غزه، تاثيرات مخربی بر مطبوعات اسرائيل داشت. اين کشور چهل و هشت رده از دست داد و به رده ٩٣ سقوط کرد و اين امر اسرائيل را از کشور پيشتاز خاورميانه در عرصه آزادی مطبوعات به رده های پس از کويت (رده ٦٠) و امارات متحده عربی (رده ٨٦) قرار داده است. اسرائيل در داخل مرزهای خود نيز همان روش‌هایی را که در بيرون از مرزهای بکار می گرفت به اجرا گذاشته است. اينگونه گزارشگران بدون مرز در سال گذشته پنج مورد دستگيری که در مواردی کاملا غير قانونی بودند و سه مورد زندانی کردن بازشماری کرده است. سانسور نظامی ( در زمان جنگ) به اجرا گذاشته شده برای همه رسانه ها تهديدی جدی برای حرفه روزنامه نگاری است. در خارج از مرزهای سرزمينی اسرائيل در رده ١٥٠ قرار گرفته است. بيلان جنگ اسرائيل سنگين است. بيش از بيست خبرنگار که به پوشش خبری در نوار غزه اشتغال داشتند، بدست نيروهای نظامی اسرائيلی زخمی شدند که سه تن از آنها جان باختند.»
« گزارشگران بدون مرز» به وضعیت مطبوعات در « ايران» نیز پرداخته است. این سازمان در گزارش خود با این نگاه که وضعيت آزادی مطبوعات در ايران در سال 2009 به شکل جدی رو به وخامت گذاشته، علت این وخامت را مرگ وبلاگ نويس جوان، اميدرضا مير صيافی در زندان اوين و ادامه بازداشت روزنامه نگاران و از جمله خبرنگار امريکايی ايرانی تبار، رکسانا صابری و سپس بازداشت جمعی روزنامه نگاران در پی حوادث پس از دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری، دانسته است. « گزارشگران بدون مرز» همچنین به شرایط نگهداری روزنامه نگاران ایرانی بازداشت شده در زندان و محاکمه برخی از آنان در دادگاه ها اشاره شده که با اعتراض هایی مبنی بر اینکه از حقوق ابتدايی شان برخوردار نبوده اند، همراه شده است.

به اعتقاد این سازمان، « امسال روزنامه نگاران ايران بيشتر از هر وقت ديگری از ايران احمدی نژاد آزار ديدند، انتخاب مجدد و مورد اعتراض محمود احمدی نژاد کشور را در بحرانی عميق فرو برد و بدبينی مفرط برخی مقامات عليه روزنامه نگاران و وب نگاران شدت يافت. با استقرار نيروهای امنيتی در چاپخانه‌ها و تحريریه‌های روزنامه‌ها، سانسور پيش از انتشار مطالب اعمال شد و بازداشت و زندانی کردن، بدرفتاری غير قانونی و گسترده با روزنامه نگاران بسياری از آنها را مجبور به ترک کشور کرد. اين تصوير کلی از وضعيت آزادی مطبوعات در جمهوری اسلامی در سال جاری است. ايران پيش از اين نيز در رده های انتهايی جدول رده بندی قرار داشت (سال گذشته در رده ١٦٦ در ميان ١٧٣ کشور)، امسال ايران به دروازه سه کشور جهمنی برای آزادی مطبوعات ترکمنستان ( رده ١٧٣)، کره شمال ( رده ١٧٤) و اريتره (رده ١٧٤) که سال هاست آخرين رده جدول را به خود اختصاص داده اند، رسيده است.»
امریکا و اوباما موضوع بعدی گزارش گزارشگران بدون مرز است: « در يک سال ايالات متحده امريکا بيست رده پيش روی کرده است و از رده ٤٠ در سال گذشته به رده بيستم در سال جاری رسيده است. به قدرت رسيدن باراک اوباما و رفتار کمتر پرخاشگرانه اش نسبت به مطبوعات و در مقايسه با رئيس جمهور پيشين يکی از عوامل اين صعود است. اما اين پيش روی محدود در مرزهای ايالات متحده است. هرچند باراک اوباما برنده نوبل صلح شد اما کشورش در دو جنگ به شکل مستقيم دخالت دارد.
عليرغم بهترشدن نسبی شرايط، رفتار امريکا با رسانه ها در عراق و افغانستان نگران کننده است. برخی از روزنامه نگاران همچنان از سوی نظاميان امريکايی بازداشت و يا زخمی شده‌اند. يکی از آنها ابراهيم جاسم در عراق هنوز زندانی است. وضعيت آزادی بيان در عراق (رده ١٤٥) بهتر شده است. تهديدات گروه های تروريستی و شبه نظامی تقريبا پايان يافته است. اما درگيری رسانه ها و روزنامه نگاران با دولت و يا سياست مردان که رسانه را از دسترسی به اطلاعات در برخی مناطق منع می کنند، ادامه دارد. سواستفاده از تعقيب قضايی برای« توهين و افترا» عليه روزنامه‌هايی که موارد فساد را افشا می کنند به رويه تبديل شده است.
جنگ و تروريسم از روزنامه نگاران همچنان قربانی می گيرند و آنها را در وضعيت نامساعدی از نظر کاری قرار می دهند. خبرنگاران در افغانستان ( رده ١٤٩) با خشونت ها و تهديد به مرگ‌های بسيار از سوی طالبان رو در روی هستند. اما متاسفانه ففط طالبان نيستند که آزادی مطبوعات را در اين کشور تهديد می کنند، دستگیری های خودسرانه قوای دولتی نيز ادامه دارند. افغانستان در سال جاری عليرغم همه تهديدات اما در رده بندی سير صعودی داشته است. برعکس پاکستان (رده ١٥٩ ) عليرغم فضای پر تحرک رسانه ای از کشتار روزنامه نگاران خونبار است، به رده های پايين‌تر سقوط کرده است.



send page email page     print version print


                   


کانون مدافعان حقوق بشر
عضو فدراسیون بین المللی جامعه های حقوق بشر