logo_kanoon


با پیوستن به قراداد اتاوا
شیرین عبادی: دولت ایران ساخت، ذخیره و صدور مین را متوقف کند
يکشنبه ۱۷ فروردين ۱۳۹۳ - ۰۶ آپريل ۲۰۱۴

ebadi15.jpg
پاکسازی میدانهای مین در همه مناطق آلوده به این سلاح کشنده، اطلاع رسانی در این زمینه و کمک به حادثه دیدگان سلاح مین، یکی از دغدغه های نه فقط دولتها که فعالان صلح و کنشگران جامعه مدنی است. اما در ایران، با وجود آمارها و ادعاهایی که همواره از سوی دولتها در مورد خنثی سازی مناطق آلوده به مین منتشر شده، اما واقعیت نشان از این دارد که دامنه تهدید میدانهای مین، با ادعاهای موجود تناسبی ندارد و هر روز و هر آینه، مردم مناطق غرب و جنوب غربی کشور و به ویژه کودکانی که شادمانه به هوای بازی و گردش در فضای باز، از خانه فاصله می گیرند، در معرض تهدید مینهای خوابیده در زمین هستند.

علاوه بر همه اینها حکومت ایران، به جای استقبال از گروه های مردمی مستقل و کنشگران مدنی صلح طلبی که با مخالفت در به کارگیری مین و کمک به قربانیان مین و اطلاع رسانی در این زمینه به موضوع پاکسازی و استفاده نکردن از مین اهمیت داده و در این حوزه فعالیتهای مدنی کرده اند، با واکنشهای خصمانه برخورد کرده و ترجیح داده است که این حوزه نیز در انحصار نظارتهای دولتی باقی بماند. از جمله گروه هایی که طعمه این انحصارگری حکوکت ایران شده است، “کانون مشارکت در پاکسازی مین” بود؛ مرکزی که با همت شیرین عبادی حقوق دان و کنشگر صلح ایرانی در کنار کانون مدافعان حقوق بشر تاسیس شد. اما همزمان با حمله به دفتر کانون توسط نیروهای امنیتی و پلمپ این دفتر، “کانون مشارکت در پاکسازی مین” نیز به سرنوشت کانون مدافعان حقوق بشر دچار شد.

بعد از مصر، ایران دومین کشوری است که بیشترین مینهای موجود زمینهای آلوده به این سلاح انفجاری را در خود دارد. با این تفاوت که در مصر، صحرای اغلب غیرمسکونی به مین آغشته است، اما در ایران، مین بیشترین قربانیانش را از بین کودکان و مردم مرزنشین می گیرد.

روز جهانی آگاهی از مین و تلاش برای از بین بردن آن، فرصتی است برای گفتگو با دکتر شیرین عبادی در مورد وضعیت میدانهای مین در ایران و کنشها و واکنشها در این زمینه.

سؤال: خانم عبادی، اجازه بدهید با کانون مشارکت در پاکسازی مین، شروع کنیم. این نهاد، نخستین سازمان غیردولتی و مستقلی بود که به موضوع مین اهمیت داد. دلیل تاسیس این نهاد و انگیزه اولیه آن چه بود؟

شیرین عبادی: مهم ترین انگیزه من و سایر همکارانم در تاسیس این نهاد، اطلاع رسانی در مود مخاطرات مینهای زمینی در ایران بود. زیرا در حالی که ایران دومین کشور آغشته به مین در جهان بوده ، اما نه رسانه های مستقل و نه جامعه مدنی نه تنها نسبت به این موضوع حساس نبودند، بلکه از وجود آن نیز بی اطلاع بودند و فقط ساکنان مناطق آغشته به مین، که در معرض مخاطرات جدی قرار داشتند، با این موضوع آشنا بوده و در برخی از رسانه های محلی نیز در لابلای اخبار روزانه صحبتی هم از افرادی که روی مین کشته و مجروح می شدند، می آمد.

از آنجایی که به باور من اگر از وجود مشکلات در جامعه صحبت شود، راه حلهای این مشکل نیز پیدا خواهد شد و به عبارت بهتر اولین راه حل هر مشکل اجتماعی طرح آن در سطح عمومی است، ما هدفمان را بر اطلاع رسانی از وجود گسترده اراضی آغشته به مین متمرکز کردیم. به همین دلیل به طور مرتب هر سه ماه یکبار با تشکیل کنفرانس و دعوت از گروه های مختلف و به ویژه خبرنگاران سعی در جلب توجه جامعه به این امر مهم داشتیم.

در دفعات نخست بسیاری از حاضران، با شک و تردید به اعداد و ارقام اعلام شده می نگریستند و چندی بعد که شکها برطرف شد و عمق فاجعه نمایان شد، خوشبختانه برخی از رسانه ها با درج مطالبی در امر اطلاع رسانی به کمک ما آمدند وچند فیلم مستند و سینمایی نیز در این مورد تهیه شد و به تدریج جامعه مدنی به تحرک آمد و این همان اتفاقی بود که باید می افتاد.

خوشبختانه امروزه بی خبری از این موضوع مهم، پایان یافته و اطلاع رسانی می تواند مردم را در مقام پاسخ خواهی از کسانی قرار بدهد که مسوول پاکسازی میدانهای مین و حفاظت از جان مردم مرزنشین هستند.

سؤال: این مسوولیت دقیقا به عهده کیست؟ و اطلاعات مدتبط با میدانهای مین و تعداد مینهای عمل نشده و زمینهای آلوده را چه نهادی جمع آوری و اعلام می کند و منابع تحقیق سازمان شما چه بود؟

شیرین عبادی: در زمان تاسیس و شروع کانون مشارکت در پاکسازی مین که یک نهاد مردمی و مستقل بود، وزارت کشور مسوول ستاد پاکسازی مین بود. در آن زمان آقای موسوی لاری در دولت اصلاحات وزیر کشور بودند و تاحدودی حاضر بودند آمار و ارقام درخواستی را منتشر کرده یا در اختیار ما قرار دهند.

البته بعد از آنکه در زمان آقای احمدی نژاد، مسوولیت این ستاد به نیروهای مسلح سپرده شد، سرداران این سپاه به بهانه امنیت ملی، هرنوع آمار یا اطلاعاتی خودداری کرده و حتا چندبار که برای اخذ اطلاعات مراجعه می کردم مرا مورد پرسش قرار می دادند که “چرا وقتی کودکی در فلسطین کشته می شود، اعتراض نمی کنم اما کشته شدن مردم در مناطق آغشته به مین در ایران، اینچنین برایم مهم است.” و من هربار پاسخ می دادم که البته کشته شدن کودکان بی گناه فلسطینی دردناک است و من به این مساله بارها اشاره کرده ام و حتا قسمتی از سخنرانی من هنگام اخذ جایزه نوبل اختصاص به همین مساله داشت. اما مسولیت کانون مشارکت برای

طبق اسانامه منحصر است به اطلاع رسانی و حمایت از مصدومان مین. و به قول معروف، هر سخن جایی و هرنکته مقامی دارد. که البته قانع نمی شدند. منبع دیگر اطلاعات ما خبرنگاران محلی و همچنین خانواده های مصدومان مین و سایر افرادی بودند که در مناطق آلوده به مین زندگی می کنند.

سؤال: آیا با بسته شدن کانون مشارکت در پاکسازی مین، عملا فعالیت نهادهای غیردولتی نظارتی و مدنی در این زمینه به پایان رسید؟

شیرین عبادی: با بسته و پلمپ شدن دفتر کانون مدافعان حقوق بشر، محل کانون مشارکت برای پاکسازی مین نیز عملا بسته شد و کلیه اسناد و مدارک ما و همچنین آرشیو فیلمها و عکسها توسط ماموران امنیتی به یغما رفت و مراجعات متعدد جهت پس گرفتن اسناد و همچنین کسب مجور برای برگزاری مجمع عمومی و انتخابات که می بایستی به طور مرتب هر دوسال صورت پذیرد، بدون پاسخ ماند. بدین طریق عملا چند سال این نهاد مردمی، به ویژه بعد از حوادث سال 1388 متوقف شد.

اما خوشبختانه از مدتی قبل مجددا ارتباط با افراد و خبرنگاران برقرار شد و همچنین همکاران و فعالانی که در ایران هستند، پی گیرانه اینگونه فعالیتها را ادامه می دهند، هرچندکه تابلوی کانون مشارکت برای پاکسازی مین مجددا بر سردر عمارتی نصب نشده است.

فعالیت انجمنها طبق قانون اساسی، نیاز به کسب مجوز ندارد و ما به هر شیوه ای که بتوانیم فعالیتها را ادامه می دهیم.

سؤال: به چه طریقی؟ و آیا از وضعیت امروز میدانهای مین در ایران اطلاعی دارید؟

شیرین عبادی: از سوی رسانه ها و همکارانی که با افراد ساکن در مناطق آلوده زندگی می کنند، در جریان اخبار قرار می گیریم. از جمله اینکه تاکنون دو حادثه در منطقه کویری گزارش شده است، که آخرین آن ده روز قبل بود و باعث کشته شدن یک نفر و جراحت سه نفر دیگر شد. این امر، نشان می دهد دولت ایران از وجود مین برای جلوگیری از قاچاق استفاده می کند و هیچگونه علامت هشدار دهنده نیز نصب نمی کند.

سؤال: شما در برخی از مصاحبه ها و بیانیه هایتان به تولید و صادرات مین توسط ایران اشاره کرده اید. در این مورد توضیح می دهید؟

شیرین عبادی: دولت ایران منکر این امر است که مین تولید می کند. اما در چند گزارش بین المللی، مینهای ساخته شده ایران در عراق و افغانستان و حتا در تاجیکستان(حدود بیست سال پیش) گزارش شده است.

استفاده از مین بدون نصب علائم هشداردهنده برای مبارزه با قاچاق ممنوع است و اساسا چون استفاده از محیط زیست یکی از ضوابط حقوق بشر است، بنابراین پاکسازی میدانهای مین و استفاده از مین، بدین اعتبار که گفتم نقض حقوق بشر است. به دلالی که ذکر کردم مراتب، علاوه بر کمپین بین المللی مبارزه با مین، به اطلاع کمیساریای عالی حقوق بشر نیز رسانده می شود.

سؤال:آیا نظارتهای بین المللی و فشار و دیده بانی در این زمینه، موثر بوده است؟

شیرین عبادی: فشارهای بین المللی بدون شک بی تاثیر نیست. اما مهمتر از آنف فشار مردم ایران به حکومت است برای اینکه اولا ازین پس از مین استفاده نشود، ثانیا هرچه سریعتر نسبت به پاکسازی مین و نصب علائم هشداردهنده اقدام کنند و ثالثا دولت ایران باید به کنوانسیون اتاوا ملحق شده و با این الحاق ساخت، ذخیره و صدور مین را متوقف کند.



برگرفته از: مركز حاميان حقوق بشر

send page email page     print version print


                   


کانون مدافعان حقوق بشر
عضو فدراسیون بین المللی جامعه های حقوق بشر